Bouarfa, Maroko — sosna alepska

Sahara powiększa się we wszystkich kierunkach w tempie około 10 000 kilometrów kwadratowych rocznie. Jeśli pustynnienie będzie postępować w obecnym tempie, większość Maroka zamieni się w pustynię do 2050 roku, pozostawiając jedynie wąski pas wybrzeża osłonięty przez Góry Atlas.

W 2009 roku rząd Maroka, wspólnie z Organizacją Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO), ogłosił ambitny program zalesiania. Cztery duże obszary na wschodzie i południowym wschodzie kraju przeznaczono pod leśnictwo, każdy o powierzchni przekraczającej milion hektarów.

Dlaczego leśnictwo i dlaczego jest to trudne

Cel był podwójny. Leśnictwo przechwytuje opady: tam, gdzie gleba pozbawiona jest materii organicznej, łatwo ulega przemieszczaniu pod wpływem wiatrów konwekcyjnych i nagłych powodzi, lecz przechwytując energię grawitacyjną opadów, można pozwolić wodzie wsiąkać w grunt — co z kolei sprzyja ukorzenianiu się i gromadzeniu resztek organicznych. Po drugie, dojrzałe drzewa wprowadzają do atmosfery znaczne ilości ciepłego, wilgotnego powietrza w procesie transpiracji i oddychania. Unosząc się, spotyka ono nasycone wilgocią wiatry południowo-zachodnie znad równikowego Atlantyku; efektem są turbulencje powietrzne i opady. Milion hektarów dojrzałego lasu wystarczyłby, by znacząco wpłynąć na lokalny klimat.

Przeszkodami był brak wody do nawadniania oraz brak materii organicznej — która działa zarówno jak gąbka zatrzymująca wodę, jak i spoiwo stabilizujące nieorganiczne cząstki tworzące podłoże. Ponieważ środków inwestycyjnych nieuchronnie brakowało, każdy środek wspomagający sadzenie musiał być tani i niezawodny.

Projekt próby

Zander Corporation zaproszono w grudniu 2009 roku do dostarczenia produktów na próbne nasadzenie sosny alepskiej, Pinus halepensis. Wyznaczono trzy bloki obejmujące sześć wariantów doświadczalnych, łącznie 108 roślin. Sadzenie 22 marca 2010 roku; pierwsze podlewanie tego samego dnia; drugie 18 maja; dane zebrano 24 maja.

Co wyszło z ziemi

T₀I₁ — kontrola

Bez Zander. Korzeń 19,0 cm

T₁I₁ — Organic

Tylko polepszacz. Korzeń 19,7 cm

T₂I₁ — Organic + mik.

Korzeń 23,9 cm

T₂I₂ — Organic + mik.

Dwa podlewania. Korzeń 34,2 cm

Dyskusja

Najbardziej uderzającą cechą próby była sama skala różnicy między wariantami ulepszonymi a nieulepszonymi w ciągu dziewięciu tygodni dzielących sadzenie od obserwacji. Między wszystkimi trzema mierzonymi parametrami generalnie utrzymuje się dodatnia korelacja, co sugeruje, że lepiej ukształtowany system korzeniowy niesie ze sobą większą wysokość i obwód.

Obwód odzwierciedla biomasę, jaką młode drzewa faktycznie zyskują, a jego wzrost wiąże się zarówno z polepszaczem, jak i z mikoryzą — ta ostatnia sprzyja rozwojowi drobnych korzeni włośnikowych, co zwiększa dostawę składników odżywczych. Mikoryza znajduje się między korzeniem a glebą i dostarcza roślinie rozpuszczalny potas, magnez i fosfor z relatywnie trudno rozpuszczalnych źródeł.

Biorąc pod uwagę wszystkie czynniki, optymalne parametry wzrostu wykazały rośliny potraktowane zarówno Zander Organic, jak i mikoryzą. Zespół prowadzący próbę uznał, że przyrosty te odpowiadają dwóm latom wzrostu już po dziewięciu tygodniach.